Gamelan uit Midden Java
Maatschappelijk perspectief
Hindoeïsme, Boeddhisme en Islam
Ontstaan van de hoven van Surakarta en Yogyakarta
Geschiedenis van de gamelan
Hindoeïsme, Boeddhisme en Islam
De geschiedenis van gamelan levert bijzonder weinig geschiedkundig materiaal op mede vanwege de traditie van mondelinge overlevering. Toch weten we dat het smeden van
Javaanse gongs bijvoorbeeld dateert van voor 1500 BC en waarschijnlijk al duizenden jaren oud zou zijn. De geschiedenis van Javaanse muziek kan ons echter terugvoeren tot aan de Hindoeïstische hoven van centraal Java in de 8ste
eeuw na Christus. Rond deze periode is de Hindoe invloed erg groot vanwege de invloedrijke handelsbetrekkingen met India en beginnen epossen als Mahabharata en Ramayana de basis te vormen voor de ontwikkeling van de schone kunsten.
|
Zoals al gezegd is muzikaal bewijs uit deze periode erg zeldzaam afgezien van de versieringen van muzikale taferelen op de Borobudur. Er komt meer bewijs tijdens de periode van de Hindoeïstisch-Boeddhistische hoven van oost Java in de 12de tot 15de eeuw. Zowel in literatuur als in scenes op tempelmuren zijn allerlei verwijzingen te vinden naar een rijk muziekleven. Muziek en poëzie was in deze periode bijzonder belangrijk aan de hoven en de ideale prins werd niet alleen beoordeeld op zijn uiterlijk maar ook op zijn vermogen om bijvoorbeeld gedichten voor te dragen. Zang, dans en muzikale ontwikkeling behoorde tot de algemene opvoeding en er werden prijzen uitgereikt aan diegene die zich op deze gebieden konden onderscheiden. Wellicht dat rond deze tijd de eerste vormen van wajang opgang vonden. |
||
Borobudur tempelrelief |
Tussen de 15e en 17e eeuw was het langzaam afgelopen met de hegemonie van de Hindoe-Boeddhistische monarchie en na de val van het Majapahit koninkrijk kreeg de Islam langzamerhand meer en meer invloed. Ondanks deze politieke en culturele transitie naar een Islamitisch Java bleef veel van de Hindoe-Javaanse culturele traditie voortbestaan.
De succesvolle verspreiding van Islam in Java is mede te wijten aan de dominantie van het Soefisme, geïntroduceerd door islamitische kooplieden. |
|
||
Fragment van de hikayat Raja-Raja Pasai, de oudst bekende geschiedenis in de Maleise taal, vermoedelijk uit de 15e eeuw |
Het mag niet onvermeld blijven dat in het Soefisme de muziek een essentiële rol heeft als het gaat om devotionele rituelen. Deze mystieke Islamitische benadering om eenheid met God te bereiken heeft aan muziek altijd een zeer belangrijke rol toebedeeld binnen de islamitische gemeenschap. Het gevolg was een zeer positieve houding op Java ten opzichte van muziek mede vanwege het feit dat tijdens de vroege expansie van de Islam, Soefi leiders de Javaanse muziekvormen en bijbehorende kunsten bijzonder geschikt hiervoor vonden. Een periode van uitwisseling op het gebied van muzikale ideeën en repetoir tussen de Islamitische en Javaanse muziek was het gevolg. De Javaanse cultuur maakte bovendien geen onderscheid tussen religieuze en 'wereldse' activiteiten. Het toepassen van een 'juist' en nobel gedrag was overal op zijn plaats en niet gebonden aan een religieus of niet-religieus standpunt en deze elementaire houding vinden we overduidelijk terug in de uitvoerende kunsten.
|
